Zabarwica (Sialis sp.)
Zabarwice należą do wielkoskrzydłych (Megaloptera); imago żyją w pobliżu wody, podobnie jak jętki, a larwy — w wodzie. Poza obszarami arktycznymi występują pospolicie na kuli ziemskiej. W Polsce na niżu występują dość powszechnie w strefie litoralnej jezior, w rzekach, stawach i drobnych zbiornikach. Larwa ma silnie schitynizowaną głowę, z silnym aparatem gębowym. Narządy gębowe są typu gryzącego. Oprócz trzech par silnych i dość długich odnóży na tułowiu mają na odwłoku 7 par 5-członowych skrzelotchawek, a odwłok ma pojedynczy, orzęsiony, długi przydatek. Skrzelotchawki wykonują co pewien czas ruchy związane z funkcjami oddechowymi. Larwy zabarwić (zwane też żylenica-mi) osiągają długość do 24 mm. Larwa ma charakterystyczny ciemnobrązowy odwłok i jaśniejszy tułów.
Duże larwy, typowo denne, drążą w dnie chodniki. Podobnie jak larwy jętki Ephemera vulgata, umieją w krótkim czasie zakopać się w mule. Mogą także stosunkowo szybko poruszać się na swoich odnóżach. Podczas biegania po podłożu skrzelotchawki znajdują się najczęściej w pozycji złożonej; w bezruchu są rozpostarte. Młode larwy pływają dość swobodnie.
Larwy zabarwić są drapieżnikami. We wczesnym okresie życia odżywiają się drobnymi bezkręgowcami z toni wodnej i z podłoży zanurzonych, w późniejszym okresie — drobnymi bezkręgowcami żyjącymi w osadach dennych, m.in. larwami ochotkowatych i skąposzczetami. Wśród larw zabarwić stwierdzono kanibalizm. Są one pokarmem drapieżnych bezkręgowców i ryb.
Samice składają zwykle kilkaset jaj przyczepionych do roślin wynurzonych ponad powierzchnię wody. Chociaż są bardzo małe, widać je dobrze, gdyż są brunatne. Zależnie od temperatury, po 6 do 20 dniach wylęgają się z jaj larwy, które wpadają do wody. W pierwszym okresie życia larwa pływa w strefie litoralnej, później zagrzebuje się w mule. Przechodzi ona 10 stadiów rozwoju. Żyje ok. 2 lat. W drugim roku na wiosnę wychodzi na brzeg, gdzie w niedalekiej odległości zagrzebuje się w jamce i przeobraża się. Poczwarki żyją ok. 2 tygodni, postacie dorosłe — kilka dni.
Hodowlę najlepiej prowadzić w długim (ok. 1 m) i niskim akwarium. Poziom wody — ok. 10 cm, mała ilość roślin, słabe oświetlenie, zacienienie większej części zbiornika, temperatura do 20°C, osad organiczny o średniej miąższości; 1/5 powierzchni dna akwarium bez podłoża, z rureczkami plastykowymi długości 3 cm i średnicy ok, 0,5 cm. Z przeciwległej strony zbiornika należy wymodelować podłoże wychodzące ponad powierzchnię wody; w zbiorniku ponad powierzchnią wody zapewnić dużą wilgotność powietrza, np. szczelnie przykryć szybą. Do hodowli wybiera się larwy duże (ok. 2 cm długości), poszukując ich w strefie brzegowej zbiorników w osadzie dennym. Karmi się je rurecznikami, larwami ochotkowatych i skorupiakami dennymi. Duże larwy — dotknięte — zwijają się w kłębek. Hodowlę zabarwić należy ograniczyć do kilku larw. Źle karmione larwy mogą pozjadać się nawzajem. Wodę należy lekko napowietrzyć. Gdy warunki w zbiorniku są złe, larwy biegają po dnie oraz intensywnie poruszają skrzelotchawkami. W zbiorniku nie należy trzymać jednocześnie dużych drapieżników bezkręgowych.
Za sukces hodowlany można uznać udaną próbę zbudowania przez larwę jamki do przeobrażenia się na podłożu wymodelowanym ponad lustrem wody.